Người lạ hỏi mượn điện thoại có nên cho không?

Nên giúp, nhưng đừng đưa máy cho người ta cầm. Bạn hỏi số cần gọi, tự bấm, bật loa ngoài và giữ điện thoại trong tay cho tới khi cúp. Làm vậy thì người thật sự hết pin vẫn gọi được về nhà, còn kẻ định giật máy hay mượn máy để lấy mã xác nhận thì không có gì để lấy.

Phần lớn người hỏi mượn điện thoại là người thật sự kẹt: điện thoại sập nguồn ở bến xe lúc chín giờ tối, cần gọi người nhà ra đón, cần báo cho người đang chờ ở cổng bệnh viện. Từ chối hết thì bạn bỏ lại đúng những người đó. Cái cần đổi là cách cho mượn.

Ba kiểu mượn máy hay gặp vấn đề

Kiểu thứ nhất là giật máy. Người hỏi mượn cầm điện thoại, vừa nói vừa lùi dần ra mép đường, rồi nhảy lên xe máy có người chờ sẵn. Kiểu này cần bạn rời tay khỏi máy, nên chỉ cần bạn không rời tay là hết đường.

Kiểu thứ hai khó thấy hơn: mượn máy để lấy mã. Người kia gõ số điện thoại của bạn vào một ứng dụng nào đó, có thể là Zalo, ví điện tử hay ứng dụng ngân hàng. Mã xác nhận gửi về máy bạn. Họ nhờ "đọc giúp cái tin vừa tới", hoặc tự mở tin nhắn ra xem khi đang cầm máy. Có mã đó trong tay, họ đăng nhập được vào tài khoản gắn với số của bạn, hoặc mở một tài khoản mới đứng tên số đó để đi lừa người khác.

Kiểu thứ ba là gọi vào đầu số tính tiền. Số 1900 tính cước theo phút và cước đó trừ vào tài khoản của bạn. Người mượn bấm số, giữ máy thật lâu, bạn chỉ biết khi tin báo trừ tiền tới.

Cả ba đều cần một trong hai thứ: bạn đưa máy, hoặc bạn không nhìn số người ta bấm. Bỏ được hai thứ đó là chặn được cả ba.

Cho mượn thế nào cho an toàn

• Hỏi số trước, bạn tự bấm. Người ta đọc hoặc viết ra giấy, bạn nhìn đủ mười chữ số rồi mới gọi.
• Bật loa ngoài và cầm máy bằng tay của mình, đưa lại gần miệng người kia khi họ nói.
• Đứng chỗ sáng, có người qua lại: trước cửa hàng tiện lợi, gần chòi bảo vệ, dưới cột đèn ở trạm xe buýt. Đừng đi theo người ta vào ngõ cho "đỡ ồn".
• Có tin nhắn tới trong lúc đang gọi thì để đó, đừng mở ra trước mặt người lạ.
• Gọi xong thì cúp, cất máy vào túi. Họ cần gọi thêm thì lại đọc số, bạn lại bấm.

Người thật sự cần gọi sẽ không phiền vì mấy việc này. Họ chỉ muốn người ở đầu bên kia nghe thấy mình. Người nào nhất quyết đòi cầm máy, đòi tắt loa vì "chuyện riêng", hay đòi đi ra chỗ khác nói thì bạn có quyền từ chối mà không cần giải thích.

Lúc nào thì nói không

• Số cần gọi bắt đầu bằng 1900, hoặc là một đầu số ngắn bốn chữ số.
• Người kia nhờ bạn đọc mã, chuyển tiếp một tin nhắn, hay "bấm giúp cái đường link".
• Người kia đòi nhắn tin chứ không gọi, và muốn tự gõ.
• Có thêm người đứng sát hai bên, hay một chiếc xe máy nổ máy chờ gần đó.

Từ chối rồi vẫn giúp được: bạn có thể gọi hộ rồi nói lại lời nhắn, chỉ người ta tới quầy thu ngân của cửa hàng gần nhất để mượn sạc, hoặc nhờ bác bảo vệ tòa nhà gọi giúp.

Khi người ta cần gọi cấp cứu

Nếu người kia cần gọi 113, 114 hay 115, bạn không cần mở khoá máy. Màn hình khoá của iPhone có nút "Khẩn cấp", máy Android có nút "Cuộc gọi khẩn cấp": bấm vào là gọi được các số này mà không lộ thứ gì trong máy. Các số khẩn cấp gọi miễn phí. Lúc đó bạn vẫn giữ máy, bật loa, và nếu người kia đang hoảng thì bạn nói địa chỉ giúp họ.

Sau khi cho mượn

Số vừa gọi giờ nằm trong lịch sử cuộc gọi của bạn, và số của bạn nằm trong máy người nhà họ. Có ai gọi lại để cảm ơn thì tốt. Có ai gọi lại để vay tiền, nhờ chuyển khoản hay nhắn tin lạ thì chặn số đó và thôi. Bạn giúp một cuộc gọi, không nợ ai thêm việc gì.

Nếu lỡ đọc mã cho người lạ, mở ngay ứng dụng vừa nhận mã đó, đổi mật khẩu, xem danh sách thiết bị đang đăng nhập và đăng xuất máy lạ. Với ngân hàng thì gọi số tổng đài in sau thẻ để khoá tạm.

Hai phút chuẩn bị tối nay

Điện thoại có sẵn chế độ chỉ cho dùng một ứng dụng. Trên iPhone nó tên là "Truy cập được hướng dẫn", nằm trong Cài đặt, mục Trợ năng. Trên Android nó là "Ghim ứng dụng", thường ở mục Bảo mật, tên gọi tuỳ hãng. Bật nó lên một lần, lần sau có ai mượn máy thì bạn ghim màn hình gọi điện lại, người cầm máy không thoát ra được tin nhắn hay ứng dụng ngân hàng.

Tiện thì điền luôn số người thân vào mục "ID y tế" trên iPhone hoặc "Thông tin khẩn cấp" trên Android. Hôm nào chính bạn là người kẹt ở bến xe, người đứng cạnh có thể gọi về nhà cho bạn mà không cần mở khoá máy.