Gia đình

Làm sao giúp bố mẹ tránh lừa đảo qua điện thoại?

Dạy bố mẹ một luật duy nhất: ai gọi tới đòi tiền, đòi mã hay đòi cài ứng dụng thì cúp máy, rồi tự gọi lại cho con bằng số đã lưu. Thêm một tờ giấy ghi số người nhà dán cạnh bàn nước, một câu hỏi riêng của nhà mình, và hạ hạn mức chuyển tiền trên ứng dụng ngân hàng của bố mẹ.

· 5 phút đọc

Góc bàn nước trong nhà. Trên tường dán một tờ giấy kẻ dòng ghi mấy số điện thoại, hai dòng đầu có dấu tích. Trên bàn có chiếc điện thoại úp màn hình xuống, cặp kính lão gấp lại, một ấm trà xanh và chén trà đang bốc hơi.

Cách chắc nhất là dạy bố mẹ một luật duy nhất và tập nó vài lần: ai gọi tới mà đòi tiền, đòi đọc mã, hay đòi cài một ứng dụng thì cúp máy, rồi tự gọi lại cho con bằng số đã lưu trong danh bạ. Kẻ lừa sống nhờ việc giữ người nghe trên máy, nên một cuộc gọi bị cắt ngang là gần hết đường. Phần còn lại của bài là mấy việc đi kèm để luật đó dễ làm: một tờ giấy ghi số, một câu hỏi riêng của nhà mình, và hạn mức chuyển tiền thấp trên điện thoại của bố mẹ.

Bố mẹ bị lừa ít khi vì kém hiểu biết. Cuộc gọi được dựng để người nghe không kịp nghĩ: giọng gấp, chuyện nghiêm trọng, và luôn có lời dặn đừng nói với ai. Người đã nghỉ hưu, ở nhà một mình buổi sáng, nghe tin con cháu gặp chuyện thì phản xạ đầu tiên là làm ngay. Thứ bố mẹ cần là một phản xạ khác, tập tới mức thành quen, và danh sách các chiêu chỉ để nhận ra lúc gặp.

Mấy kịch bản hay gọi tới người lớn tuổi

Kể cho bố mẹ nghe để khi gặp thì nhận ra, không cần nhớ hết:

  • Người xưng công an hoặc viện kiểm sát, báo số căn cước của bố mẹ dính vào một đường dây rửa tiền, yêu cầu chuyển tiền vào "tài khoản tạm giữ" để chứng minh trong sạch. Công an làm việc bằng giấy mời gửi tận nhà, không ai đòi chuyển tiền qua điện thoại.
  • Người xưng bệnh viện hoặc cô giáo, báo con hay cháu vừa bị tai nạn, đang cấp cứu, cần chuyển tiền mổ gấp. Cuộc gọi này thường rơi vào giờ con cháu đang ở chỗ khó nghe máy.
  • Người xưng nhân viên điện lực, báo nhà nợ tiền điện và sẽ bị cắt trong tối nay, rồi gửi một đường link để "thanh toán" hoặc cài ứng dụng.
  • Cuộc gọi video có mặt và giọng giống hệt con, nói vài câu rồi kêu mạng yếu, xin mẹ chuyển tạm ít tiền. Mặt và giọng giờ giả được, nên nhìn thấy mặt con trên màn hình cũng chưa đủ để tin.

Điểm chung của cả bốn là gấp và kín. Thấy hai thứ đó đi cùng nhau là đủ để cúp máy.

Tờ giấy dán cạnh bàn nước

In hoặc viết tay một tờ khổ A5, chữ to cỡ đọc được không cần kính, dán ngay chỗ bố mẹ hay ngồi nghe điện thoại. Trên đó có số của từng người con, số một người hàng xóm tin được, và một dòng: "Ai đòi tiền, đòi mã: cúp máy, gọi con." Lúc hoảng người ta không mở danh bạ được, nhưng nhìn lên tường thì được.

Ghi thêm số 156. Đó là tổng đài miễn phí nhận phản ánh cuộc gọi rác và cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo. Bố mẹ gọi báo số vừa gọi tới thì vừa giúp người khác, vừa thấy mình làm được một việc gì đó ngoài ngồi sợ.

Câu hỏi riêng của nhà mình

Thống nhất với bố mẹ một câu hỏi mà người ngoài không đoán ra, rồi dặn: ai xưng là con mà gọi bằng số lạ hay gọi video xin tiền thì hỏi câu đó trước. Chọn thứ không có trên Facebook của ai cả, ví dụ tên con chó nhà nuôi hồi con học cấp hai, hay món mẹ hay nấu khi con ốm. Đừng chọn ngày sinh hay tên quê.

Nói trước với bố mẹ rằng chính con cũng sẽ bị hỏi, và con không giận. Nhiều người ngại hỏi vì sợ con nghĩ mình nghi ngờ. Bỏ được cái ngại đó là xong một nửa.

Chỉnh điện thoại của bố mẹ

Lần về nhà tới, ngồi cùng bố mẹ chừng nửa tiếng và làm mấy việc này:

  • Mở ứng dụng ngân hàng, hạ hạn mức chuyển tiền mỗi ngày xuống mức bố mẹ thật sự cần, vài triệu là đủ với nhiều nhà. Từ 1/7/2024, chuyển một lần trên 10 triệu đồng hoặc tổng trên 20 triệu đồng một ngày đã phải xác thực khuôn mặt, nhưng kẻ lừa vẫn hướng dẫn được người già tự quét mặt mình. Hạn mức thấp thì có bị lừa cũng mất ít.
  • Trên điện thoại Android, tắt quyền cài ứng dụng từ nguồn không rõ. Nhiều vụ chiếm quyền điện thoại bắt đầu bằng việc cài một file lạ theo lời người gọi.
  • Lưu số của các con bằng tên dễ nhận, kèm ảnh, để cuộc gọi thật hiện mặt con còn số lạ thì hiện trơn.
  • Nếu bố mẹ đồng ý, bật thông báo biến động số dư gửi về cả máy con. Hỏi ý trước, đây là tiền của bố mẹ.

Lỡ chuyển rồi thì làm gì

Gọi ngay tổng đài ngân hàng của bố mẹ, số in ở mặt sau thẻ, đề nghị khoá tài khoản và tra soát giao dịch. Sau đó trình báo công an phường kèm ảnh chụp tin nhắn, số đã gọi tới và nội dung chuyển khoản. Làm càng sớm càng có cơ hội chặn tiền ở tài khoản nhận.

Rồi đừng trách. Bố mẹ đã sợ và xấu hổ sẵn rồi, trách thêm thì lần sau có chuyện họ sẽ giấu con. Lần sau đó mới là lần quan trọng.

Tối nay gọi cho bố mẹ, chọn cùng nhau câu hỏi riêng của nhà mình, và nhờ bố hoặc mẹ nhắc lại cái luật cúp máy một lần qua điện thoại.

Hỏi nhanh

Bố mẹ bị lừa qua điện thoại phải làm sao?

Gọi ngay tổng đài ngân hàng, số in sau thẻ, để khoá tài khoản và tra soát giao dịch, rồi trình báo công an phường kèm ảnh chụp tin nhắn, số đã gọi và nội dung chuyển khoản. Báo càng sớm càng có cơ hội chặn tiền ở tài khoản nhận.

Làm sao để bố mẹ không bị lừa đảo qua điện thoại?

Dạy bố mẹ một luật: ai đòi tiền, đòi mã hay đòi cài ứng dụng thì cúp máy rồi tự gọi lại cho con bằng số đã lưu. Kèm theo đó là tờ giấy ghi số người nhà dán cạnh bàn nước, một câu hỏi riêng của gia đình, và hạn mức chuyển tiền thấp trên ứng dụng ngân hàng.

Công an có gọi điện yêu cầu chuyển tiền không?

Công an không gọi điện đòi chuyển tiền. Họ làm việc bằng giấy mời gửi tận nơi, không yêu cầu ai chuyển tiền vào tài khoản tạm giữ qua điện thoại. Cuộc gọi đòi như vậy là lừa đảo, nên cúp máy và gọi báo số đó tới tổng đài 156.

Số điện thoại nào để báo cuộc gọi lừa đảo?

Tổng đài 156, miễn phí, nhận phản ánh cuộc gọi rác và cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo. Ghi số này lên tờ giấy dán cạnh chỗ bố mẹ hay nghe điện thoại.

Nguồn

Đọc tiếp

  • Anh chị em chia nhau chăm bố mẹ già thế nào cho công bằng?

    Chia theo thứ mỗi người có, đừng chia đều theo số ngày. Người ở gần nhận việc phải có mặt, người ở xa nhận tiền, giấy tờ, lịch khám và về thay ca vào những đợt hẹn trước. Rồi ghi hết ra một chỗ cả nhà cùng xem được.

  • Cho bé luyện Toán Olympic ở nhà thì dùng gì?

    Bé Học Toán ở toan.tuyduyen.vn là trang luyện Toán tư duy và Olympic cho bé tiểu học, đăng ký miễn phí. Kho có 2.921 câu lấy từ đề FMO, ASMO, TIMO, SEAMO, IMC và đề nâng cao, chấm ngay, câu sai tự quay lại để ôn, và bố mẹ xem được bé học tới đâu.

  • Cho người thân vay tiền có nên viết giấy?

    Nên, khi số tiền đủ lớn để mất đi thì bạn sẽ còn nghĩ tới nó. Luật không bắt phải có giấy, nhưng lúc có chuyện người cho vay phải chứng minh đã đưa tiền. Một tờ viết tay có hai chữ ký, cộng một lần chuyển khoản ghi rõ nội dung, là đủ.