Về quê hay ở lại thành phố sau ba mươi?

Về quê khi bạn có đủ hai thứ: một nguồn thu mang theo được hoặc một việc đã chờ sẵn ở quê, và một tháng sống thử ở đó vào ngày thường. Nếu lý do muốn về mới chỉ là mệt thì ở lại thêm, đổi chỗ trọ hoặc đổi việc trước đã. Mệt vì thành phố và mệt vì công việc đang làm là hai chuyện, và chuyện thứ hai theo bạn về tận quê.

Vì sao câu hỏi này tới vào tuổi ba mươi

Hai mươi lăm tuổi, ở thành phố là đương nhiên: việc ở đó, bạn bè ở đó. Qua ba mươi có mấy thứ đổi cùng lúc. Bố mẹ bước vào tuổi sáu mươi, bắt đầu có những cuộc gọi về huyết áp và cái đầu gối đau. Tiền trọ mỗi năm tăng một lần, lương thì không đều như thế. Bạn cùng phòng ngày xưa đã lập gia đình, dọn ra Hoài Đức hay Dĩ An, cuối tuần không còn ai rủ. Và căn hộ hai phòng ngủ thì mỗi năm lại xa thêm một đoạn.

Ý nghĩ về quê thường tới rõ nhất vào chiều mùng năm Tết, lúc xếp đồ lên xe khách quay lại thành phố. Đó cũng là lúc dễ quyết sai nhất, vì bạn đang so một tuần nghỉ ở quê với một năm đi làm ở phố.

Tính tiền bằng phần còn lại cuối tháng

Cùng một việc, lương ở tỉnh thường thấp hơn lương ở Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh, nên đặt lương cạnh lương thì quê luôn thua. Hãy so phần còn lại. Lấy thu nhập ở phố trừ tiền trọ, tiền ăn ngoài, tiền xăng, tiền xe về quê mỗi dịp lễ. Rồi lấy mức lương bạn hỏi được thật ở quê, trừ những khoản về quê mới có: đám cưới, đám giỗ, mừng tân gia trong họ, tháng nào cũng vài cái phong bì.

Chữ "hỏi được thật" là chỗ nhiều người bỏ qua. Trước khi quyết, gọi cho hai nơi ở quê đang tuyển đúng nghề của bạn và hỏi mức lương. Nếu cả tỉnh không nơi nào tuyển nghề ấy thì bạn đang tính chuyện đổi nghề, và nó cần một kế hoạch riêng.

Việc gì theo bạn về được

• Việc làm từ xa cho công ty ở phố. Hỏi rõ bằng thư: mỗi tháng có phải lên văn phòng không, và lương có bị tính lại theo nơi ở không.
• Nghề tỉnh nào cũng cần: giáo viên, điều dưỡng, kế toán, thợ điện lạnh, sửa ô tô. Lương thấp hơn ở phố nhưng có chỗ tuyển thật.
• Việc nhà đang có sẵn: cửa hàng vật liệu của bố, mấy sào vườn, xưởng mộc của chú. Làm với người nhà thì nói rõ lương và ai là người quyết ngay từ ngày đầu.
• Mở quán, mở tiệm. Nhiều người chọn đường này và nó dễ hết vốn. Thị trấn ít khách hơn bạn hình dung lúc ngồi ở Cầu Giấy, nên giữ lại đủ tiền sống sáu tháng không trông vào doanh thu.

Người độc thân cần tính thêm một chuyện

Ở thị trấn, phần lớn người cùng tuổi bạn đã lập gia đình hoặc đã đi làm xa. Người còn lại thì ai cũng biết ai: một buổi cà phê với người mới, sáng hôm sau đã tới tai mẹ bạn. Câu "bao giờ cưới" trước kia nghe ba ngày Tết, giờ nghe mỗi lần ra chợ. Có người thấy thế là dễ chịu, vì được cô bác giới thiệu tận nơi. Có người thấy ngộp. Bạn thuộc nhóm nào thì nên biết trước khi chuyển đồ về.

Ở lại thành phố thì ngược lại: người để gặp thì nhiều, mà tối thứ Sáu vẫn có thể không có ai để gọi. Nếu ở phố ba năm liền bạn chưa quen thêm một người bạn mới nào thì cái cần đổi là nếp sinh hoạt hằng tuần. Dọn về quê chưa chắc đã đổi được nó.

Bố mẹ già đi: về hẳn hay về đều

Nhiều người về vì bố mẹ. Trước khi về hẳn, thử về đều: mỗi tháng một cuối tuần cố định, và mỗi năm đưa bố mẹ đi khám tổng quát một lần. Quê cách phố ba tiếng xe thì cách này giữ được nhiều năm. Quê cách một chuyến bay cộng hai tiếng xe khách thì khó hơn hẳn. Còn khi bố hoặc mẹ đã có bệnh cần người ở cạnh mỗi ngày thì câu trả lời nghiêng về phía về.

Về ở chung với bố mẹ sau mười năm ở riêng cũng là một cuộc dọn nhà thật. Giờ cơm, giờ khoá cổng, chuyện bạn ngủ tới chín giờ sáng Chủ nhật đều thành việc phải bàn. Nếu lo được thì ở gần: thuê một căn cách nhà bố mẹ mười phút xe máy, tối sang ăn cơm rồi về.

Ở thử một tháng ngày thường

Tết và hè là bản đẹp nhất của quê. Xin làm từ xa hoặc dồn phép, về ở trọn một tháng không có ngày lễ nào, tốt nhất là một tháng mưa. Làm việc ở đó, đi chợ ở đó, xem tám giờ tối thị trấn còn hàng nào mở cửa và mạng có đủ cho một cuộc họp trực tuyến không. Hết tháng mà bạn vẫn muốn ở thì lý do của bạn đứng được.

Và giữ một đường quay lại. Đừng bán xe, đừng cắt liên lạc với sếp cũ, nói với chủ trọ là có thể bạn sẽ thuê lại. Quyết định này đổi được: về hai năm rồi lên phố lần nữa là chuyện nhiều người đã làm.

Việc làm được tối nay: lấy một tờ giấy, kẻ đôi. Bên trái ghi phần còn lại mỗi tháng ở phố. Bên phải để trống một dòng cho mức lương bạn sẽ gọi hỏi trong tuần này, bên dưới ghi sẵn các khoản phải trừ ở quê. Cuối tờ giấy viết tên tháng bạn sẽ về ở thử. Rồi gọi cho mẹ, hỏi tháng đó căn phòng cũ của bạn có ai dùng không.