Về quê ăn Tết nhà nội hay nhà ngoại?

Không có luật hay lệ nào buộc vợ chồng phải ăn Tết bên nội. Điều 17 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 ghi vợ chồng bình đẳng, có quyền và nghĩa vụ ngang nhau về mọi mặt trong gia đình. Hai cách nhiều nhà đang làm là xen kẽ mỗi năm một bên, hoặc chia đôi kỳ nghỉ. Thứ cần chốt là đêm ba mươi và sáng mùng Một ở đâu, và chốt từ trước tháng Chạp.

Lệ cũ đã có chỗ cho bên ngoại

Câu "mùng Một Tết cha, mùng Hai Tết mẹ, mùng Ba Tết thầy" thường được hiểu là ngày đầu năm ở bên nội, ngày thứ hai sang bên ngoại. Nghĩa là ngay trong lệ cũ, bên ngoại đã có hẳn một ngày, và là một trong ba ngày chính.

Lệ ấy sinh ra khi người ta lấy nhau trong làng hoặc làng bên, sáng mùng Hai đi bộ sang nhà ngoại là kịp bữa cơm trưa. Hai quê cách nhau dưới một giờ xe máy thì cứ theo đúng câu đó mà làm, không cần nghĩ thêm. Chuyện chỉ khó khi một quê ở Thái Bình, một quê ở Quảng Ngãi.

Hai quê xa nhau thì chia thế nào

Có bốn cách, và nhà nào cũng nên biết đủ cả bốn trước khi chọn:

• Xen kẽ: năm nay giao thừa ở bên nội, sang năm ở bên ngoại. Dễ nhớ, dễ nói với ông bà, và không ai phải ngồi xe đêm giữa Tết.
• Chia đôi kỳ nghỉ: từ hai tám tới mùng Hai ở một bên, trưa mùng Ba có mặt ở bên kia tới hết mùng Năm. Hợp khi hai quê cách nhau một chuyến xe khách trong ngày.
• Bù bằng dịp khác: bên không được đón giao thừa thì có rằm tháng Giêng, một ngày giỗ, hoặc kỳ nghỉ 30/4 về ở hẳn bốn năm ngày.
• Mỗi người về nhà mình. Nghe thì lạ, nhưng có nhà chọn cách này trong một hai năm, lúc chưa có con và cả hai bên bố mẹ đều đang yếu.

Chọn cách nào thì cũng viết ra thành ngày tháng. "Năm nay về ngoại" là một câu dễ bị hiểu thành ba cách khác nhau. "Hai tám về ngoại, sáng mùng Ba lên xe, tối mùng Ba ăn cơm ở nội" thì không ai hiểu khác được.

Thứ hai bên thật sự đang giành là một đêm và một buổi sáng

Ông bà ít khi cần con cháu đủ cả bảy ngày nghỉ. Thứ ông bà đợi là lúc thắp hương giao thừa trong nhà có tiếng người, và sáng mùng Một hàng xóm sang chúc Tết thấy con cháu ngồi ở bàn nước. Mùng Bốn, mùng Năm thì ông bà cũng đã mệt và muốn dọn dẹp.

Biết thế thì bàn dễ hơn: hai vợ chồng chỉ đang chia nhau một đêm và một buổi sáng mỗi năm. Và có những nhà nên được nhường phần đó trước, không cần đợi tới lượt:

• Nhà chỉ còn bố hoặc mẹ ở một mình, nhất là cái Tết đầu sau khi người kia mất.
• Nhà có người vừa nằm viện trong năm.
• Nhà chỉ có con gái, hoặc con một. Nếu năm nào cũng theo lệ nội trước thì bàn thờ nhà ấy năm nào cũng chỉ có hai ông bà đứng thắp hương.
• Nhà năm nay có việc lớn: xây xong nhà, mừng thọ bảy mươi, hay em út lần đầu dẫn người yêu về.

Chia ngày rồi thì chia cả việc

Nhiều người vợ ngại Tết nhà nội vì cái bếp hơn là vì quãng đường. Ba ngày đứng rửa bát cho bốn mâm cỗ, trong lúc chồng ngồi bàn trên tiếp khách, thì về bên nào cũng thành đi làm thêm. Ở nhà ngoại, chiều ngược lại cũng có: con rể được mời ngồi, không ai cho động tay, rồi ngồi cả ngày với cái điện thoại.

Về nhà ai thì người ấy là chủ nhà, người ấy vào bếp trước. Anh chồng xắn tay rửa mâm bát mùng Một ở nhà mình thì mẹ anh ấy sẽ kêu lên một câu, rồi sang năm thành chuyện thường. Người vợ ở nhà mình thì kéo chồng ra khỏi ghế khách: giao cho anh ấy việc chở bố đi chúc Tết họ hàng, hay bổ cau, pha trà khi có khách.

Ai báo với bố mẹ, và báo lúc nào

Con ruột nói với bố mẹ ruột. Người chồng gọi về nhà mình báo năm nay giao thừa ở bên ngoại, người vợ không phải là người mở lời. Một câu khó nghe từ con trai thì bố mẹ giận vài hôm. Cũng câu ấy từ con dâu thì được nhớ nhiều năm.

Báo sớm, khi chưa ai sắm sửa gì. Rằm tháng Mười Một âm lịch là vừa. Báo vào hai mươi tháng Chạp, lúc bà đã đặt gà và gói thêm bánh chưng phần các cháu, thì lịch nào cũng thành lịch làm bà buồn. Kèm theo đó là phần của bên vắng mặt: tiền biếu Tết gửi về trước hai ba Tết, và hẹn giờ gọi video lúc mười một rưỡi đêm ba mươi để các cháu chúc ông bà.

Việc làm được tối nay: mở lịch ra. Mùng Một Tết Đinh Mùi rơi vào thứ Bảy, ngày 6 tháng 2 năm 2027. Hai người viết vào một ghi chú chung đúng hai dòng: đêm ba mươi ở đâu, trưa mùng Ba ở đâu. Rồi viết thêm dòng thứ ba cho Tết năm sau nữa, để bên chưa tới lượt biết chắc là có lượt của mình.