Ở một mình thì tiền nhà bao nhiêu là vừa?

Mốc dễ nhớ: tiền nhà cộng điện nước dưới một phần ba thu nhập hàng tháng. Lương hai mươi triệu thì ngưỡng là khoảng bảy triệu, và đó là tổng cả điện, nước, internet, phí dịch vụ, chứ không phải riêng tiền phòng. Nhiều người tính nhầm chỗ này, rồi tháng nào cũng ngạc nhiên vì hết tiền sớm hơn dự tính.

Ở Hà Nội và TP.HCM, một phòng trọ khép kín tử tế ở vùng ven thường rẻ hơn hẳn một căn hộ dịch vụ trong trung tâm, và chênh lệch đó đổi lấy thời gian đi lại. Mỗi ngày thêm ba mươi phút đi đường là bảy tiếng rưỡi mỗi tháng, cộng tiền xăng và tiền sửa xe. Tính cả hai thứ rồi mới so được hai chỗ ở.

Ba con số nên biết trước khi ký hợp đồng

• Giá điện nước chủ nhà thu là bao nhiêu một số, và có tính theo giá nhà nước không. Chênh lệch ở đây có thể bằng cả tiền internet mỗi tháng.
• Tiền cọc mấy tháng, trả lại trong bao lâu sau khi dọn đi, trừ những gì.
• Báo trước bao nhiêu ngày nếu muốn chuyển, và chủ nhà báo trước bao nhiêu ngày nếu muốn lấy lại phòng.

Hỏi ba câu đó trước khi đặt cọc, và xin chụp lại hợp đồng. Hợp đồng miệng là chuyện bình thường ở nhiều khu trọ, cho tới ngày cần đòi lại tiền cọc.

Khoản mà người ở một mình hay quên

Sống một mình nghĩa là không ai chia cho bạn phần chi phí cố định. Một bình ga, một cái máy giặt, một cái tủ lạnh, một gói internet: ở hai người thì chia đôi, ở một mình thì gánh cả. Đó là lý do hai người cùng thu nhập, một người ở ghép một người ở riêng, cuối năm chênh nhau một khoản không nhỏ.

Và một khoản nữa mà chỉ người ở một mình mới thấm: quỹ cho lúc hỏng việc. Ốm phải nghỉ làm ba ngày, xe chết máy giữa đường, laptop hỏng ổ cứng — không có ai ở nhà để nhờ. Ba tháng chi phí sinh hoạt để riêng trong một tài khoản không gắn thẻ là mức tối thiểu dễ chịu. Người mới đi làm chưa để dành nổi ba tháng thì bắt đầu bằng một tháng, rồi cộng dần mỗi kỳ lương.

Ở ghép rẻ hơn, nhưng không phải lúc nào cũng đáng

Ở ghép tiết kiệm được khoảng một nửa tiền nhà. Đổi lại là giờ giấc của người khác, bạn của người khác, và những cuộc thương lượng nhỏ hàng ngày về bát đĩa và tiếng ồn. Có một câu hỏi phân loại khá tốt: sau một ngày làm việc tệ, bạn cần một căn phòng im, hay cần có người ngồi ở phòng khách? Người thuộc nhóm thứ nhất trả thêm tiền cho sự yên tĩnh là xứng đáng.

Nếu chọn ở ghép, viết ra ba luật ngay tuần đầu: tiền điện chia thế nào, khách ngủ lại có báo trước không, ai dọn khu bếp vào ngày nào. Viết ra nghe khách sáo, nhưng nó ngăn được kiểu bực bội âm ỉ mà cả hai đều thấy mình đang nhường nhiều hơn.

Khi nào nên chuyển

Tiền nhà vượt nửa thu nhập là dấu hiệu rõ: mỗi quyết định khác trong tháng đều bị nó bóp. Cũng nên tính lại khi công việc đổi chỗ làm, khi chủ nhà tăng giá lần thứ hai trong một năm, hoặc khi bạn nhận ra mình tránh về nhà — cái cuối cùng khó đo nhưng thật, và nó thường là chuyện hàng xóm hoặc chuyện an toàn chứ không phải chuyện tiền.

Việc làm được tối nay: mở app ngân hàng, cộng ba tháng gần nhất tiền nhà và điện nước, chia cho thu nhập ba tháng đó. Nếu quá một phần ba, viết ra một con số bạn muốn về trước Tết, rồi đi xem hai phòng trong tuần này.