Có nên gửi chìa khoá nhà cho hàng xóm không?

Nên, nếu bạn sống một mình và có một nhà sát vách đã ở đó lâu, hay có mặt ở nhà. Gửi đúng một chiếc chìa cửa chính, gắn cái thẻ nhựa ghi tên mình chứ đừng ghi số phòng, và nói trước những lúc nào thì được mở. Chưa quen ai tới mức ấy thì gửi người thân ở cách nhà chừng mười lăm phút xe máy, và coi việc làm quen với nhà bên là việc của tháng này.

Cái chìa gửi đi dùng vào việc gì

Phần lớn là những việc rất thường. Bạn đánh rơi chùm chìa ở bãi gửi xe công ty và về tới cửa lúc mười giờ đêm. Bạn đang ngồi trên xe khách về quê thì nhớ ra chưa khoá van bình ga. Bạn đi công tác năm ngày, chậu húng quế ngoài ban công cần nước, và người giao hàng cứ gọi hỏi để gói đồ ở đâu.

Gọi thợ khoá tới phá ổ lúc nửa đêm thì đắt, và sáng hôm sau còn phải thay ổ mới. Một chiếc chìa đánh thêm ở sạp đầu chợ thì chỉ vài chục nghìn. Còn một việc nữa, ít ai muốn nghĩ tới: hôm bạn sốt cao nằm trong nhà không ra mở cửa được, người cầm chìa là người vào được mà không phải gọi ai tới cắt khoá.

Gửi ai

Chọn theo việc người ta có mặt hay không, đừng chọn theo mức thân. Một bác đã nghỉ hưu ở căn đối diện, sáng nào cũng tưới cây ngoài hành lang, giữ chìa tốt hơn cậu bạn thân làm ca đêm ở cách nhà tám cây số. Vài dấu hiệu để chọn:

• Họ ở đó trước bạn và không có vẻ sắp chuyển. Người thuê theo hợp đồng sáu tháng thì chưa nên.
• Hai nhà đã có qua lại: nhận hộ gói hàng, bấm giữ thang máy, biết tên nhau.
• Nhà họ có người lớn ở nhà vào buổi tối, lúc bạn hay cần chìa nhất.
• Họ ít kể chuyện nhà khác. Người hay kể nhà kia đi vắng bao lâu thì cũng sẽ kể về nhà bạn.

Ở phòng trọ, chủ nhà thường đã giữ sẵn một chìa. Hỏi lại cho chắc là họ còn giữ và để ở đâu, rồi lưu số của người quản lý dãy trọ vào máy. Như thế là bạn đã có một người cầm chìa, khỏi phải gửi thêm.

Gửi thế nào

Mang sang vào một buổi tối cuối tuần, lúc nhà bên vừa ăn cơm xong, và nói thẳng: "Cháu ở một mình, hay quên chìa. Cháu gửi bác một chiếc phòng khi cần, bác giữ giúp cháu được không ạ?" Người ta ngần ngừ thì cảm ơn rồi thôi. Giữ chìa nhà người khác là một trách nhiệm, và có người không muốn nhận.

Chỉ đưa chìa cửa chính. Chìa tủ, chìa két, chìa xe máy để lại. Thẻ nhựa ghi "Linh" hoặc "nhà cô Linh" là đủ, vì chiếc chìa có ghi "P.504" mà rơi ngoài cầu thang thì người nhặt được biết luôn phải mở cửa nào. Rồi nói rõ ba trường hợp được mở: khi bạn gọi nhờ, khi có mùi ga hoặc nước chảy ra hành lang, và khi hai ngày liền không ai thấy bạn mà gọi điện không được.

Trao số điện thoại cho nhau ngay lúc đó. Bạn đưa thêm số của một người nhà, để lúc có chuyện bác hàng xóm biết gọi ai. Nhà dùng khoá vân tay thì thay chiếc chìa bằng một mã khách, và đổi mã sau mỗi lần nhờ người lạ vào, ví dụ thợ sửa điều hoà.

Khi bạn là người được nhờ giữ

Cất chìa ở một chỗ cố định mà cả nhà bạn đều biết, như cái hộp bánh quy trên nóc tủ lạnh. Đừng treo cạnh cửa ra vào, chỗ khách tới chơi nhìn thấy. Mỗi lần mở cửa nhà người ta, kể cả khi được nhờ, thì nhắn một dòng: "Bác vừa sang tưới cây, khoá lại rồi nhé." Vào làm đúng việc được nhờ rồi ra. Thấy bát đũa chưa rửa trong chậu thì cũng để nguyên.

Và đừng đưa chiếc chìa ấy cho người thứ ba, dù người đó xưng là em họ của chủ nhà. Gọi cho chủ nhà trước, không gọi được thì không mở.

Khi nào lấy lại

Lấy lại khi một trong hai nhà chuyển đi, hoặc khi bạn bắt đầu thấy không yên tâm. Không cần nêu lý do nặng nề. "Cháu thay ổ khoá mới rồi bác ạ, cháu cảm ơn bác đã giữ giúp bấy lâu" là một câu ai nghe cũng xuôi, và thay ổ thật thì càng tốt. Nhà bên đổi người thuê thì ổ khoá cũng nên đổi, vì chìa đã đánh thêm bao nhiêu bản thì không ai đếm được.

Còn chuyện cảm ơn: người giữ chìa hộ gần như không bao giờ nhận tiền. Một túi cam treo ở tay nắm cửa sau chuyến công tác, hay việc bạn nhận giữ lại chìa nhà họ, là cách đáp lại vừa tầm.

Việc làm được tối nay: đếm xem nhà bạn đang có mấy chiếc chìa cửa chính và từng chiếc nằm ở đâu. Chỉ có một chiếc, nằm trong túi quần bạn, thì sáng mai trên đường đi làm ghé sạp đánh chìa lấy thêm hai chiếc, và mua luôn một cái thẻ nhựa. Một chiếc để ở ngăn bàn chỗ làm. Chiếc kia, tối mai mang sang gõ cửa nhà bên.